My skrywe rakende hierdie inligtingstuk handel oor Onderaktiewe skildklier (Hypothyroidism) en die verwantskap met Hashimoto’s. Hierdie is uit gesaghebbende bronne soos die Mayo Clinic nagevors en deur myself saamgestel. Die doel is om jou in te lig en nie om ‘n diagnose te maak of middels voor te skryf. Maar eerder die belangrikheid van sekere nutriënte uit te wys wat jou lewe makliker en meer leefbaar te maak. Ek self het Hashimoto’s en dit was ‘n reis der reise en daarom het ek ‘n dekade gelede al my navorsing gedoen en daardeur geleef en steeds bly dit ‘n leerskool.
Hypothyroidisme en Hashimotos, ‘n dieper, ondersoekende kyk
Simptome van Hypothyroidism
Omdat tiroïed hormone ‘n groot rol speel in die regulering van die liggaam se metabolisme, kan ‘n tekort daaraan verskeie simptome veroorsaak, insluitend:
- Moegheid en lusteloosheid
- Gewigstoename, abnormaal
- Koue onverdraagsaamheid (jy voel gereeld koud)
- Droë vel en bros hare
- Geswelde gesig
- Hardlywigheid
- Stadige hartklop
- Depressie of gemoed skommelings
- Geswelde skildklier (goiter) in sommige gevalle
- Konsentrasie probleme of geheueprobleme (ook genoem “brain fog”)
Oorsake van Hypothyroidism
- Hashimoto se tiroïeditis – ‘n outo-immuunsiekte waar die liggaam se immuunstelsel die skildklier aanval.
- Jodiumtekort – Jodium is noodsaaklik vir tiroïed hormoon produksie.
- Chirurgiese verwydering van die skildklier – Dit kan wees as gevolg van kanker of ‘n ander siekte.
- Sekere medikasie – Sommige middels, soos litium, kan die skildklier affekteer.
- Aangebore hipotireose – Sommige mense word daarmee gebore.
Behandeling van Hypothyroidism
Hypothyroidism word gewoonlik behandel met tiroïed hormoon vervanging, soos bv. levotiroksien (T4), wat die liggaam se hormoonvlakke normaliseer. Dit is ‘n lewenslange behandeling, maar met die regte dosis kan die meeste mense normaal leef.
Hoekom is Cruciferous groente (Afrikaans Kruisbloemig) nie goed vir hypothyroidism?
Cruciferous groente, soos broccoli, kool, blomkool, spruitkool, radyse en boerenkool, bevat goitrogene – natuurlike verbindings wat die skildklier se vermoë om jodium op te neem, kan belemmer en dus nie tirioied hormone kan produseer. Aangesien jodium noodsaaklik is vir die produksie van tiroïed hormone, kan hierdie groente in groot hoeveelhede hipotireose vererger, veral as jy reeds ‘n jodium tekort het. ‘n Goiter is ‘n vergrote skildklier wat dikwels voorkom by mense met jodiumtekort.
Moet mense met hypothyroidism heeltemal ophou om cruciferous groente te eet?
Nie noodwendig nie! Jy kan dit steeds geniet, maar hou die volgende in gedagte:
- Eet dit gaar eerder as rou – Kook, stoom of braai verminder die hoeveelheid goitrogene aansienlik.
- Eet dit in matigheid – Klein tot matige hoeveelhede is gewoonlik nie ‘n probleem vir mense wat genoeg jodium inneem nie.
- Maak seker jy kry genoeg jodium – As jy ‘n gesonde hoeveelheid jodium uit kosse soos seewier, vis, suiwel en eiers inneem, is cruciferous groente minder skadelik.
- Hou jou tiroïed hormoonvlakke dop – As jy reeds medikasie gebruik (bv. levotiroksien), maak seker jou dokter hou jou tiroïed vlakke dop indien jy gereeld hierdie groente eet.
Die verskil tussen Hashimoto se tiroïeditis en hypothyroidism lê in die oorsaak en hoe dit ontwikkel.
Hypothyroidism (Onder aktiewe skildklier)
Wat is dit?
- Hypothyroidism beteken dat die skildklier nie genoeg tiroïedhormone (T3 en T4) produseer nie. Dit vertraag die liggaam se metabolisme en kan verskeie simptome veroorsaak.
Oorsake:
- Hashimoto se tiroïeditis (die mees algemene oorsaak)
- Jodiumtekort
- Sekere medikasie
- Chirurgiese verwydering van die skildklier
- Aangebore tiroïedprobleme
Behandeling:
- Gewoonlik met bv. levotiroksien (T4) om hormoonvlakke te normaliseer.
Hashimoto se tiroïeditis
Wat is dit?
- Dit is ‘n outo-immuun siekte waar die liggaam se immuunstelsel die skildklier aanval en stadig vernietig, wat uiteindelik hypothyroidism veroorsaak.
Oorsake:
- Outo-immuunreaksie (die liggaam sien die skildklier as ‘n “vyand”)
- Genetiese vatbaarheid
- Omgewingsfaktore soos stres, infeksies of dieet
Behandeling:
- Tiroïedhormoonvervanging (levotiroksien) as die skildklier reeds beskadig is.
- Soms anti-inflammatoriese dieet om immuunreaksies te verminder.
- Hoekom is dit belangrik om die verskil te ken?
- Hashimoto’s is ‘n oorsaak van hypothyroidism, maar nie alle hypothyroidism word deur Hashimoto’s veroorsaak nie.
- Hashimoto’s is ‘n immuunsiekte, terwyl hypothyroidism ‘n algemene endokriene probleem is.
- Hashimoto’s kan stadiums van hiperaktiwiteit (hipertiroïed) hê voordat dit stadig in hypothyroidism verander.
Die verwantskap tussen die Skilklier en die Lewer en Galblaas
- Die lewer en skildklier werk nou saam om metabolisme, detox en hormoonbalans te reguleer. Wanneer jy Hashimoto’s of hypothyroidism het, raak die lewer stadiger en sukkel om optimaal te funksioneer. Dit kan lei tot:
- Stadige ontgifting – Die lewer kan nie gifstowwe effektief afbreek nie, wat toksisiteit verhoog.
- Vet ophoping in die lewer – ‘n Stadige metabolisme verhoog die risiko vir vetterige lewersiekte (NAFLD).
- Swak gal vloei en vertering wat lei tot galblaas probleme– Dit kan spysverteringsprobleem en hardlywigheid veroorsaak.
- Onstabiele bloedsuikervlakke – Die lewer stoor en vrystel glukose, maar ‘n onderaktiewe skildklier kan insulien weerstandigheid verhoog.
- Hoë cholesterolvlakke – Die lewer kan cholesterol nie vinnig genoeg afbreek nie, wat hoë LDL-cholesterol tot gevolg het.
Verhoogde inflammasie – Hashimoto’s is ‘n outo-immuun siekte, wat lewerontsteking kan vererger.
Belangrike voedingstowwe vir ‘n gesonde lewer en skildklier werking
Om jou lewer en skildklier te ondersteun, is hierdie sleutel nutriënte noodsaaklik. Jy gaan ten minste een maal per jaar ‘n volbloedtelling moet laat doen om te bepaal of jy tekorte het wat aangespreek moet word.
Jodium
- Nodig vir die produksie van tiroïed hormone.
- Bronne: Seewier, vis (salm, kabeljou), eiers, jogurt.
Selenium
- Help met T4 na T3 omskakeling en beskerm die lewer teen inflammasie.
- Bronne: Brasilneute, tuna, hoender, sampioene.
Sink (Zinc)
- Ondersteun tiroïedhormoonproduksie en lewerensieme.
- Bronne: Oesters, beesvleis, lensies, pampoenpitte.
Magnesium
- Magnesium is ‘n komplekse element en daar is verskeie soorte. Watter een sal perfek wees vir jou? Ek persoonlik vir Magnesium Glycinate wat met boron bind meer effektief. Lees asb sorgvuldig deur die lys en maak jou besluit en toets wat werk vir jou. Onthou asb dat goeie slaap kritiek is met jou diagnose anders “flare” die storie weer en jy neem ‘n week om weer reg te kom. Stres moet weg gewerk word deur goeie dieet, oefen en RUS!
Magnesium Glycinaat (Beste vir ontspanning en inflammasie)
- Help verminder stres en angs (baie belangrik, aangesien stres Hashimoto’s vererger). Ondersteun slaap en verminder spierpyne.
- Baie hoogs absorbeerbaar en sag op die maag.
- Anti-inflammatories – kan help om Hashimoto’s simptome te verlig.
Magnesium Malate (Beste vir energie en moegheid)
- Help energieproduksie en verminder moegheid, wat algemeen is by hipotireose.
- Ondersteun spier- en gewrigsgesondheid.
- Goed vir mense met fibromialgie of chroniese moegheid, wat dikwels saam met Hashimoto’s voorkom.
Magnesium Taurate (Beste vir hart- en bloeddrukgesondheid)
- Ondersteun kardiovaskulêre gesondheid – help om hoë bloeddruk en hoë cholesterol (algemeen by hipotireose) te reguleer.
- Goed vir hartkloppings, wat sommige mense met Hashimoto’s ervaar.
Magnesium L-Threonate (Beste vir breinfunksie en geheue)
- Verbeter breinfunksie, konsentrasie en verlig “brain fog” (gewoonlik ‘n probleem by Hashimoto’s).
- Bevorder kognitiewe gesondheid en help met depressie of angs.
Magnesium Bisglycinaat + K2-D3 Kombo (Beste vir beendigtheid)
- Ondersteun bene en tande – belangrik vir mense met Hashimoto’s, aangesien hipotireose kalsiumabsorpsie beïnvloed.
- Werk goed saam met Vitamien D3 en K2 om beengesondheid te verbeter.
Tipes Magnesium om te Vermy
- Magnesium Oksied – swak absorpsie en kan diarree veroorsaak.
- Magnesium Sulfaat (Epsom sout) – goed vir bad, maar nie effektief as ‘n aanvulling nie.
Omega-3 vetsure
- Verminder ontsteking en help met galproduksie vir beter vetvertering.
- Bronne: Salm, sardientjies, vlas- en chia-sade.
Glutathion (Master Antioxidant)
- Help die lewer om gifstowwe af te breek en verminder oksidatiewe stres.
- Bronne: Asparagus, avokado, knoffel, kool.
Vitamien D3
- Nodig vir ‘n gesonde immuunstelsel en verlaag Hashimoto’s inflammasie.
- Bronne: Sonlig, vetterige vis, eiergeel, sampioene, supplemente
Hoekom is Vitamien D3 beter as Vitamien D2?
- Vitamien D3 is biologies aktiewer en word beter deur die liggaam opgeneem as D2.
- Verhoog Vitamien D-vlakke vinniger – D3 bly langer in die bloedstroom, terwyl D2 vinniger afgebreek word.
- Ondersteun immuunfunksie – D3 verminder outo-immuun inflammasie, wat Hashimoto’s simptome kan verlig.
- Belangrik vir skildklier- en lewergesondheid – Help om T3-omskakeling te verbeter en beskerm teen lewerontsteking.
- Die beste manier om D3 te neem:
- Met Vit K2 (MK-7) – Dit help kalsium na die regte plekke (bene en tande) eerder as in die are. Veral om kalsium uit gewrigte te kry en beter mobiliteit.
- Neem die supplement saam met ‘n gesonde vet (bv. avokado of olyfolie) – Vitamien D is vetoplosbaar, so dit word beter geabsorbeer met vet.
Choline
- Verhoed vetterige lewersiekte en verbeter gal vloei vir vetvertering.
- Bronne: Eiervel (die binne vliese van eiers, Flex-o-Fend is so ‘n produk), beeslewer, broccoli, aanvuller
- B-Vitamiene (B6, B12, Folaat)
- Help met energieproduksie, detoksifikasie en T3-omskakeling.
- Bronne: Beeslewer, eiergeel, peulgewasse, blaargroente.
Kalium
- Moet deur bloedtoetse bevestig word en aangevul word want dit het weer in vloed op die Kalium en Natrium pomp op fisiologiese vlak.
- Ondersteun Skildklierfunksie & Hormoonbalans
- Kalium help selle om T3 en T4 effektief te gebruik.
- Lae kalium kan spier moegheid, swakheid en lae energievlakke veroorsaak.
- Dit ondersteun jodium opname, wat noodsaaklik is vir tiroïed hormone.
- Verbeter Energievlakke en Verminder Moegheid
- Mense met hipotireose ly dikwels aan chroniese moegheid.
- Kalium help sel hidrasie en energie produksie, wat moegheid kan verminder.
- Help met Spierfunksie & Voorkom Spasma’s
- Lae kaliumvlakke kan spierkrampe, styfheid en swakheid veroorsaak.
- Dit werk saam met magnesium om spierspanning te verlig.
- Reguleer Bloedsuiker en Verminder Insulienweerstandigheid
- Hashimoto’s en hipotireose kan insulienweerstandigheid en bloedsuiker skommelinge veroorsaak.
- Kalium help glukose-inname in selle en voorkom hiperglukemie/hypoglukemie.
- Ondersteun Lewerfunksie & Voorkom Vetterige Lewersiekte (NAFLD)
- Lewerontgifting is stadiger by hipotireose, wat die risiko vir vetterige lewersiekte verhoog.
- Kalium ondersteun galvloei, wat help om cholesterol en gifstowwe uit die liggaam te verwyder.
- Balans Bloeddruk & Hartgesondheid
- Hipotireose verhoog bloeddruk en vloeistofretensie. Kalium help voorkom hoë bloeddruk en swelling.Dit is raadsaam om eerder Kalium deur voedsel keuses in te neem want oordossering kan nagevolge he.
- Avokado’s, pampoenpitte, pynappel, spinasie, kool, soetpatats, peul groente, lensies, klapper water saam met ‘n smoothie of ‘n kombinasie van groente onttrekkings soos wortel, gemmer, borrie wortel, pynappel, piesangs (maar matig, aangesien te veel vrugtesuiker bloedsuiker kan beïnvloed)
Beste dieet vir lewer- en skildkliergesondheid
- Eet proteïen- en seleniumryke kosse (vis, eiers, hoender, neute).
- Kies anti-inflammatoriese vette (avokado, olyfolie, omega-3).
- Vermy verwerkte kosse en suiker (wat inflammasie en insulienweerstandigheid vererger).
- Eet veselryke kosse (broccoli, bessies, lensies) vir galvloei en cholesterol balans.
- Drink suurlemoen water of selderysap om galvloei te verbeter.Beide Hashimoto se tiroïeditis en hipotireose kan die lewerfunksie aansienlik beïnvloed, aangesien die lewer en skildklier nou saamwerk om metabolisme, ontgifting en hormoonbalans te reguleer. Hier is hoe hierdie toestande die lewer en sy prosesse beïnvloed:
- Stadige Lewer Metabolisme en Ontgifting
- Skildklier hormone (T3 & T4) reguleer lewer-ensieme
- Die lewer metaboliseer skildklier hormone, maar is ook afhanklik van hierdie hormone om behoorlik te funksioneer.
- In hipotireose vertraag lae tiroïed hormoonvlakke die aktivering van lewer-ensieme, wat die lewer se vermoë om die liggaam te ontgift kan benadeel.
- Dit kan lei tot ‘n opbou van gifstowwe en vetterige lewersiekte (NAFLD – Nie-alkoholiese vetterige lewersiekte).
Belemmerde Gal produksie en Vetvertering
- Die lewer produseer gal, wat help om vette af te breek.
- Hipotireose vertraag die vloei van gal, wat galblaas disfunksie en swak vetvertering kan veroorsaak.
- Dit kan lei tot opblaas, naarheid, hardlywigheid en galstene.
- Mense met Hashimoto’s of hipotireose sukkel dikwels met hoë cholesterol, aangesien gal nodig is om oortollige cholesterol uit die liggaam te verwyder.
Verhoogde Risiko vir Vetterige Lewersiekte (NAFLD) (Fatty liver disease)
- Skildklier disfunksie word sterk gekoppel aan nie-alkoholiese vetterige lewersiekte (NAFLD).
- Lae tiroïed hormone vertraag vetmetabolisme, wat tot vet opbou in die lewer kan lei.
- Studies toon dat mense met Hashimoto’s/hipotireose ‘n hoër risiko vir NAFLD het.
- As dit onbehandel bly, kan dit ontwikkel tot lewerontsteking (NASH – Nie-alkoholiese steatohepatitis) of selfs lewer fibrose.
Swak Bloedsuiker regulering en Insulien weerstandigheid
- Die lewer stoor en vrystel glukose om bloedsuiker balans te handhaaf.
- Hipotireose verminder glukose-opname en metabolisme, wat kan lei tot hoë bloedsuikervlakke en insulienweerstandigheid.
- Dit verhoog die risiko van tipe 2-diabetes en gewigstoename.
- Baie mense met Hashimoto’s ontwikkel ook bloedsuiker wanbalanse (hipoglukemie of hiperglukemie).
Ontsteking en Outo-immuun snellers
- Hashimoto’s veroorsaak chroniese inflammasie, wat lewerontsteking kan verhoog.
- Outo-immuun toestande soos Hashimoto’s kan lei tot outo-immuun lewersiektes, soos outo-immuun hepatitis.
- “Leaky gut” (deurlaatbare derm), wat algemeen voorkom in Hashimoto’s, kan lewerontsteking vererger deur gifstowwe in die bloedstroom toe te laat.
Hoe om die Lewer te Ondersteun as jy gediagnoseer is met Hipotireose of Hashimoto’s
- Ondersteun ontgifting – Eet lewer-beskermende kosse soos gekookte dandelion tee, beet, knoffel en borrie.
- Verbeter galvloei – Verbruik suurlemoenwater, paardebloemtee, of gesonde vette soos olyfolie.
- Bestuur bloedsuiker – Vermy verfynde koolhidrate en verwerkte suikers.
- Verminder inflammasie – Volg ‘n anti-inflammatoriese dieet (glutenvry, suiwelvry, min verwerkte kosse).
- Sorg vir dermgesondheid – Eet probiotika-ryke kosse soos suurkool, kimchi en kefir.
- Optimaliseer tiroïedmedikasie – As jy levotiroksien neem, maak seker jou dosis is korrek om lewerfunksie te ondersteun, doen jou jaarlikse bloedtoetse.Daar is soveel wat mens nog kan skryf oor hierdie onderwerp. Belangrikste is dat jy gediagnoseer word deur ‘n Mediese Ekspert en begin dan van daar met Dieetkundiges in die spesefieke veld te praat en begin dan steselmatig jou reis. Endokrinoloë en ander spesialiste in die veld dra ongelooflik by tot nuwe data wat jou lewe baie makliker kan maak.Sterkte met jou reis.
Groete
Annelien Pienaar Food Consultant
